U GEBRUIKT EEN VEROUDERDE BROWSER

U staat op het punt de website Eureka te bezoeken, een bijzonder samenwerkingsverband van Eindhovens Dagblad, Omroep Brabant en Studio040 rond het thema uitvinden en innoveren in Brabant. U maakt gebruik van een verouderde browser die de website niet ondersteunt.

Werk uw browser bij
Om deze website te kunnen bekijken, werkt u uw browser bij naar Internet Explorer 9 of kiest u voor een alternatieve browser zoals Google Chrome of Mozilla Firefox.

Onze excuses voor het ongemak.
 
1921-1925

METALIX-RöNTGENBUIS BIEDT BESCHERMING TEGEN STRALING

• 1922De Lichttoren - nog steeds een icoon van Eindhoven - wordt geopend. Gerard (63) legt zijn functie als voorzitter van de directie neer. Anton krijgt alleen de leiding.
• 1923Het NatLab verhuist naar Strijp S en begint aan een enorme bloeiperiode.
• 1923Voordracht Albert Einstein in het NatLab. Spreekbeurten van gerenommeerde natuurkundigen dragen bij aan het academisch niveau van het NatLab.
• 1923De Philips Miniwatt-radiobuis maakt radiotoestellen aanzienlijk energiezuiniger, waardoor meer uitgangsvermogen mogelijk wordt. Voortaan kan niet alleen door een koptelefoon maar ook via luidsprekers naar de radio worden geluisterd.
• 1925Ontwikkeling van de Metalix-röntgenbuis voor medische en industriële toepassingen.
 
 
 
^ top
 

GASTCOLLEGE EINSTEIN IN NATLAB WAS NAUWELIJKS TE VOLGEN

De precieze datum van het bezoek van Albert Einstein (Ulm, 1879 - Princeton, 1955) aan het Philips NatLab in Eindhoven is moeilijk te achterhalen. Maar het moet ergens in het voorjaar van 1923 zijn geweest, anderhalf jaar nadat de beroemde Duits-Amerikaanse natuurkundige de Nobelprijs had gekregen.
Het schijnt dat maar weinig aanwezigen iets van de lezing van Einstein begrepen. Of Gerard Philips erbij was, is niet bekend. Hij was de techneut van de twee Philips-broers die het Eindhovense concern hadden gesticht. Naar verluidt snapte Anton Philips tot zijn eigen ergernis niets van wat Einstein beweerde. Daarvoor al was de in 1905 ontwikkelde en in 1915 vervolmaakte relativiteitstheorie van Einstein te ingewikkeld gebleken voor het brein van de Philipsverkoper en volgens de biograaf van Anton was hij 'verontrust door het achterblijven van zijn theoretische kennis'.
 
Albert Einstein gaf in het voorjaar van 1923 een lezing op het Philips-NatLab in Eindhoven. Foto: AP
 
Octrooien bemachtigen
Om redenen van het ontwikkelen van die kennis bij de top en bij de rest van de wetenschappelijk geschoolde medewerkers bij het concern, had Philips in 1914 het NatLab opgericht. Er was ook een commerciële reden. Philips maakte producten, gloeilampen met name, waarvan de octrooirechten bij anderen berustten; voor de winstgevendheid van het bedrijf was het gunstiger eigen vindingen te doen en octrooien te bemachtigen.
De jonge Gilles Holst kreeg de leiding over het naar voorbeeld van het Amerikaanse General Electric ingerichte NatLab. Doordat technische universiteiten schaars waren - in Eindhoven zou de TU/e pas in 1956 worden gesticht als voortvloeisel van het NatLab - voelden vele internationaal erkende wetenschappers zich aangetrokken tot Philips. Onder hen was de Duitse natuurkundige Gustav Ludwig Hertz, die in 1925 de Nobelprijs zou krijgen. Toen Holst vernam dat Einstein weinig omhanden had, probeerde hij hem eveneens te strikken voor een baan bij Philips in Eindhoven, maar Einstein bleek al een functie te hebben aanvaard in Berlijn.

Gastcollege
Voor het geven van een gastcollege op het NatLab was Einstein echter wel te porren. Hij werd in Eindhoven ontvangen door Hertz, die proefsgewijs het bewijs probeerde te vinden voor de door Niels Bohr ontwikkelde theorie van de botsing van atomen. Voor Philips was de theorie van Bohrm, en derhalve ook het onderzoek van Hertz, van belang omdat ze de grondslag vormden voor de latere ontwikkeling van de gasontladingslampen.
Maar of daar ook de lezing van Einstein over ging, is niet duidelijk. Wel bekend is een beroemde en voor iedereen begrijpelijke filosofische uitspraak van Einstein, die werd gekoppeld aan zijn optreden bij het NatLab: "Alles dat werkelijk groots en inspirerend is, is gecreëerd door een individu dat kon werken in vrijheid."
 

^ top
 
 
^ top

MOBIELE METALIX-RöNTGEN OP EEN HUISOPNAME DHR. FRANK, 1930

De volgende bijdrage is afkomstig van Philips Company Archives

 

^ top